Upośledzenie wzroku to całkowita lub częściowa niezdolność do odbierania informacji wizualnych. Osoby niewidome to osoby, które w ogóle nie widzą, a osoby słabowidzące to osoby, które mają ograniczoną zdolność widzenia, które widzą tylko środek lub krawędzie pola widzenia i które mają daltonizm (zaburzenia widzenia kolorów).
Jakie są szczególne cechy przemocy wobec kobiet z wadami wzroku?
- Ograniczenie dostępu do smartfona i/lub komputera, odebranie urządzeń.
- Ograniczanie, ukrywanie, odbieranie możliwości korzystania z białej laski.
- Przenoszenie przedmiotów z ustalonej lokalizacji z zamiarem zakłócenia lub stworzenia ryzyka obrażeń.
- Śledzenie poprzez kamery monitoringu video (chociaż takie nękanie może być również stosowane wobec kobiet bez niepełnosprawności, upośledzenie wzroku stwarza dla sprawcy dogodniejsze warunki).
- Grożenie opuszczeniem lub pozostawienie kobiety z upośledzeniem wzroku w nieznanym miejscu.
- Przekazywanie fałszywych informacji o otoczeniu, wywołujących strach lub potencjalnie niewłaściwe reakcje i działania ze strony kobiety. Na przykład mówienie, że na podwórku trwa budowa i nie należy tam chodzić, grożenie, że skóra dziecka jest pokryta plamami i wymaga pilnej pomocy, w celu podważenia zdolności kobiety do opieki nad dzieckiem.
- Zmuszanie do żebrania.
Dostosowanie środowiska fizycznego
Osoby niewidome poruszają się w otoczeniu za pomocą słuchu, dotyku i białej laski.
Za pomocą białych lasek osoby niewidome sprawdzają otoczenie, identyfikują ewentualne przeszkody i odnajdują drogę. Płytki dotykowe zostały zaprojektowane specjalnie dla osób korzystających z tego narzędzia i można je znaleźć na chodnikach, w niektórych szpitalach, na dworcach autobusowych i kolejowych. Specjalna wytłaczana powierzchnia nie tylko przyczynia się do bezpieczeństwa osób niewidomych, ale także do ich niezależności – stwarza możliwości samodzielnego podróżowania, chodzenia do miejsc, które chcą odwiedzić, chodzenia do banków, klinik itp.
Co można zrobić, aby dostosować środowisko do kobiet z wadami wzroku?
- Zapewnić, aby w obiektach przeznaczonych dla kobiet (wyspecjalizowane zintegrowane ośrodki pomocy, ośrodki kryzysowe, ośrodki pomocy społecznej, miejsca zakwaterowania lub noclegu itp.) były położone ścieżki dotykowe, płytki. Wymiana całej podłogi może być bardzo kosztowna, ale można zastosować dotykowe powłoki samoprzylepne, taśmy i punkty ostrzegawcze, aby środowisko było dostosowane do osób z upośledzeniem wzroku.
- Zapewnij dobre oświetlenie wewnętrzne, które nie tworzy jaskrawych cieni.
- Oznacz schody jasnym kontrastowym paskiem.
- Jeśli do wejścia do budynku konieczne jest użycie domofonu telefonicznego, upewnij się, że urządzenie ma duże, podniesione przyciski, które są podświetlone lub mają wysoki kontrast między numerem a tłem, a także są oznaczone alfabetem Braille’a. Podaj informacje o domofonie telefonicznym na swojej stronie internetowej, w sieciach społecznościowych, w wyszukiwarce Google lub telefonicznie, aby przybywająca kobieta wiedziała, czego się spodziewać.
Dostosowywanie informacji
Świadczenie usług kobietom z upośledzeniem wzroku, które doświadczyły przemocy, jest szczególne, ponieważ wymaga dostosowania nie tylko środowiska, ale także informacji.
Ulotki, broszury i inne konwencjonalne materiały drukowane nie są dostępne dla osób z upośledzeniem wzroku i poważnym upośledzeniem wzroku. Ich dostęp do informacji jest zdeterminowany przez technologię: teksty lektorskie, dostęp do urządzeń do odczytu ekranu oraz integracyjne projektowanie stron internetowych i dokumentów. Oznacza to, że informacje na temat usług dostępnych dla osób dotkniętych przemocą domową, które są niedowidzące, powinny być odpowiednio dostosowane – skanowanie strony za pomocą czytników ekranu, prezentowanie materiału jako obrazu z tekstem alternatywnym, unikanie skanowania dokumentów itp.
Na przykład numer telefonu do infolinii pomocy emocjonalnej dla kobiet, który jest widoczny tylko na obrazku, nie będzie dostępny dla kobiet z wadami wzroku.
Chociaż aplikacje do odczytu ekranu stają się coraz ważniejsze w codziennym życiu osób niewidomych, informacje w alfabecie Braille’a mogą być nadal istotne, ponieważ nie wszystkie osoby niewidome mają dostęp do smartfonów i/lub komputerów.
Co można zrobić, aby dostosować informacje dla kobiet z wadami wzroku?
- Dodanie informacji w alfabecie Braille’a do wizytówek z numerami alarmowymi dla kobiet, które padły ofiarą przemocy.
- Opracowanie materiałów drukowanych dla kobiet na temat usług, przemocy domowej itp. w alfabecie Braille.
- Upewnienie się, że strona internetowa spełnia standardy dostępności. Eksperci z Litewskiego Stowarzyszenia Niewidomych i Słabowidzących doradzą w zakresie dostosowania środowiska informacyjnego. W celu uzyskania porady i przetestowania strony internetowej prosimy o kontakt pod adresem e-mail centras@lass.lt lub numerem telefonu +370 526 24866.
- Upewnienie się, że strony internetowe, ulotki i wszelkie inne materiały wizualne są jak najbardziej dostępne dla osób niedowidzących. Oznacza to, że czcionka tekstu powinna być duża i prosta, taka jak „Arial”, „Calibri” lub „Atkinson Hyperlegible” stworzony przez Instytut Braille’a, kontrast między tekstem a tłem powinien być jak najwyższy, kolorowe ilustracje nie powinny zlewać się z tekstem itp. Więcej informacji na temat zwiększania dostępności środowiska cyfrowego można znaleźć w publikacji “Internet dla wszystkich”.
Jak zapewnić usługi kobiecie z wadą wzroku?
- Zapewnij bezpieczne prywatne konsultacje. Ważne jest, aby kobieta z upośledzeniem wzroku miała dostęp do prywatnej porady, w której nie uczestniczy ani nie jest ona podsłuchiwana przez swego małżonka, partnera lub innego potencjalnego sprawcę.
- Odpowiednio przygotuj się do spotkania. Przed spotkaniem z kobietą z upośledzeniem wzroku nie tylko podaj jej zwykłe szczegóły (czas i miejsce), ale także upewnij się, że zna ona lokalizację. Zapytaj, czy potrzebuje pomocy w dotarciu na miejsce i ustal, jak i gdzie się z nią spotkasz.
- Zapewnij kilka sposobów identyfikacji sprawcy (sprawców). Kobiety z upośledzeniem wzroku, które doświadczyły przemocy, często nie są w stanie zidentyfikować sprawcy na podstawie wyglądu, dlatego ważne jest, aby korzystać z niewizualnych sposobów identyfikacji sprawcy.
- Informuj o swych działaniach. Nie przerywaj rozmowy i nie opuszczaj pomieszczenia bez poinformowania o tym kobiety, z którą rozmawiasz. Komunikuj również wyraźnie, jeśli potrzebujesz pomocy kolegi lub innej osoby podczas rozmowy. Nie próbuj komunikować się z nią za pomocą mimiki twarzy lub gestów, ponieważ niedowidząca kobieta to wyczuje – wzbudzisz podejrzenia i podważysz zaufanie.
- Dawaj jasne instrukcje i pomagaj znaleźć przedmioty. Jeśli niepełnosprawna kobieta musi skorzystać z toalety, wyjąć płaszcz z szafy, znaleźć schody itp., nie wystarczy machnąć ręką i powiedzieć jej, że znajdzie tam odpowiedni przedmiot. Spróbuj wskazać kierunki lub zmiany w otoczeniu z bardziej konkretnie, np. “Drzwi do toalety znajdują się na końcu korytarza po lewej stronie”, “Wkrótce w korytarzu będzie schodek w dół”, “Kilka kroków przed nami będzie próg”. Aby pokazać kobiecie z upośledzeniem wzroku, gdzie znajduje się krzesło, poręcz lub inny istotny przedmiot, należy położyć jej dłoń na tym przedmiocie, ale wcześniej należy ją o to zapytać i poinformować.
- Nie ograniczaj samodzielności kobiety. Nie chwytaj kobiety niedowidzącej za ramię lub rękę, aby pomóc jej znaleźć drogę, wejść po schodach, odprowadzić ją lub podać jej rzeczy. Osoby z upośledzeniem wzroku są przyzwyczajone do poruszania się w przestrzeni bez możliwości widzenia, więc udzielanie niechcianej pomocy może podważyć poczucie własnej wartości kobiety i sprawić, że poczuje się nieadekwatna. Lepiej jest zapytać, czy potrzebuje pomocy i odpowiednio się zachować.
- Bądź odpowiedzialny za psy asystujące. Psy te są szkolone i czują się odpowiedzialne za swoich właścicieli – eskortowanie to ich zadanie. Nie przeszkadzaj psu, nie baw się z nim ani go nie głaszcz. Jeśli kobieta z psem asystującym potrzebuje pomocy, podejdź z innej strony niż pies.
- Podczas rozmowy na żywo pamiętaj, że kobieta Cię nie widzi:
- nie zdziw się, jeśli osoba niewidoma lub niedowidząca odwróci wzrok lub usiądzie z pochyloną głową, gdy mówisz – słucha uważnie, ale jej wada wzroku uniemożliwia jej nawiązanie kontaktu wzrokowego;
- wyrażaj swoje reakcje i zainteresowanie swoim głosem, na przykład mówiąc “rozumiem”, “widzę” itp.;
- osoby z upośledzeniem wzroku dobrze słyszą i nie muszą krzyczeć podczas komunikacji.