Niepełnosprawność psychospołeczna – niepełnosprawność związana z długotrwałymi problemami ze zdrowiem psychicznym, spowodowana narażeniem na bariery środowiskowe.
Ważne jest, aby nie mylić tej niepełnosprawności z niepełnosprawnością intelektualną. Osoby z niepełnosprawnością psychospołeczną mogą mieć wysoką inteligencję i dobre wykształcenie, ale doświadczać niepełnosprawności dopiero w późniejszym okresie życia. Ważne jest również, aby zrozumieć, że ludzie mogą mieć jednocześnie niepełnosprawność intelektualną i psychospołeczną.
Jak rozpoznać niepełnosprawność psychospołeczną?
Według Światowej Organizacji Zdrowia co najmniej 1 na 4 osoby doświadcza problemów ze zdrowiem psychicznym w ciągu swojego życia. Zaburzenia zdrowia psychicznego odnoszą się do okresu, w którym nasze myślenie, emocje i zachowanie ulegają zmianie, nasza zdolność do wykonywania rutynowych zadań jest upośledzona i doświadczamy stresu emocjonalnego. Diagnozy psychiatryczne, takie jak depresja, zaburzenia odżywiania, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia i inne, pomagają specjalistom zrozumieć zaburzenia zdrowia psychicznego. Jednak diagnozy nie ujawniają historii i doświadczeń każdej osoby.
Jeśli chodzi o niepełnosprawność, indywidualna historia jest znacznie ważniejsza niż diagnoza. Na przykład niektóre osoby, u których zdiagnozowano schizofrenię, żyją niezależnie, pracują i zarabiają na życie oraz budują znaczące relacje. W przypadku innych osób utrudniają to bariery środowiskowe, takie jak dyskryminujące postawy i brak elastycznych warunków pracy.
Chociaż niepełnosprawność psychospołeczna osoby na drodze do wyzdrowienia może być niewidoczna, niezauważalna, pogorszenie stanu zdrowia psychicznego może utrudniać osobie wyrażanie swoich myśli i rozumienie tego, co się dzieje. Może również prowadzić do silnego niepokoju, lęku, drażliwości, a w niektórych przypadkach halucynacji (słyszenie głosów, odczuwanie zapachów, widzenie obrazów) lub urojeń (przekonań, które wydają się dziwne lub nielogiczne dla innych). W innych przypadkach osoba może być bierna, jakby zastygła w bezruchu i może przestać dbać o higienę lub wykonywać inne codzienne czynności.
Osoby z niepełnosprawnością psychospołeczną mogą mieć niższą odporność na stres. W rezultacie nieprzyjemne zdarzenia i bodźce mogą prowadzić do znacznego pogorszenia stanu zdrowia psychicznego.
Jakie są szczególne cechy przemocy wobec kobiet z niepełnosprawnością psychospołeczną?
- Zabieranie leków lub celowe podawanie większych dawek, manipulowanie lekami w inny sposób lub wywieranie nacisku na osoby, aby nie przyjmowały lub przyjmowały takie czy inne leki.
- Grożenie umieszczeniem w placówce opieki społecznej lub medycznej lub podejmowanie takich prób.
- Upokarzanie ze względu na niepełnosprawność, np. nazywanie “psychopatką”, “wariatką” itp. Powtarzanie, że kobieta jest do niczego z powodu swoich trudności.
- Nieudzielenie pomocy lub utrudnianie dostępu do pomocy podczas kryzysu zdrowia psychicznego, takie jak pozostawienie osoby w nieznanym otoczeniu, zakłócanie korzystania ze zwykłych narzędzi samopomocy lub kontaktowania się z osobą udzielającą pomocy.
Jak zapewnić usługi kobiecie z niepełnosprawnością psychospołeczną?
- Nie spisuj indywidualnych doświadczeń na diagnozę. Zapewniając specjalistyczne, kompleksowe wsparcie kobiecie w kryzysie zdrowia psychicznego, możesz rozpoznać oznaki problemu ze zdrowiem psychicznym w jej mowie lub zachowaniu. Przykładowo, kobieta cierpiąca na poważną depresję może czuć się skrajnie beznadziejnie, bardzo negatywnie oceniać siebie i przyszłość, a także może brakować jej siły do podjęcia najmniejszych kroków. Kobieta, u której zdiagnozowano schizofrenię, może wplatać w swoją narrację urojone (nierealistyczne) informacje lub słyszeć głosy.
Oznaki problemów ze zdrowiem psychicznym nie oznaczają jednak, że kobieta nie doświadcza przemocy, tylko ją wymyśla. Może się okazać, że przemoc, której doświadcza, tylko pogarsza jej stan zdrowia psychicznego. Na przykład depresja może zostać pogłębiona przez przemoc, a urojenia prześladowcze mogą zostać zaostrzone przez brak poczucia bezpieczeństwa.
- Krytyczna ocena własnych uprzedzeń. Przez długi czas zdrowie psychiczne było tematem, który nie był omawiany w społeczeństwie. Obecnie nadal popularne są różne mylące mity. Jeśli zauważysz, że niechętnie wierzysz kobiecie cierpiącej na problem ze zdrowiem psychicznym lub uważasz, że przesadza, wymyśla problemy, koloryzuje itp., oceń, czy na taką reakcję może mieć wpływ stygmatyzacja zdrowia psychicznego.
- Zapewnij jasność. Bardzo ważne jest, abyś określił, kim jesteś i jak możesz pomóc. Może być konieczne powtórzenie tego kilka razy, prostymi zdaniami. Wyjaśnij, kiedy możesz zachować poufność, a kiedy przekażesz informacje innym organom.
- Udziel wsparcia emocjonalnego. Każda kobieta, która przeżyła systematyczną kontrolę i przemoc, doświadcza trudności psychologicznych i silnych emocji – strachu, złości, wstydu, poczucia winy itp. Rozmawiając z kobietami z niepełnosprawnością psychospołeczną, zapewnij wsparcie emocjonalne przed wyjaśnieniem szczegółów i zorganizowaniem pomocy. Ma to kluczowe znaczenie dla sprawnego udzielenia pomocy. Będzie to wymagało umiejętności aktywnego słuchania i potwierdzenia, że wszystkie emocje i reakcje są zrozumiałe. W razie potrzeby zaangażuj psychologa.
- Nie spiesz się. Zbieranie informacji przed udzieleniem pomocy kobiecie z niepełnosprawnością psychospołeczną może zająć więcej czasu. Zdobycie zaufania może wymagać więcej wysiłku, historia kobiety może być mniej spójna, a zrozumienie sytuacji może być trudniejsze. Ważne jest jednak, aby nie wywierać presji na kobietę i pozwolić jej mówić o przemocy, której doświadczyła, na tyle, na ile jest w stanie to zrobić w danym momencie.
- Skorzystaj z pomocy specjalistów ds. zdrowia psychicznego. Jeśli kobieta wyrazi zgodę, możesz zwrócić się o poradę do jej psychiatry lub innych odpowiednich specjalistów, którzy mogą pomóc w zrozumieniu sytuacji i doradzić w zakresie wpływu zaburzenia zdrowia psychicznego, indywidualnych potrzeb, odpowiednich sposobów reakcji i środków. .